นครศรีธรรมราช – ศูนย์ความเป็นเลิศด้านนิเวศวิทยาพยากรณ์และการจัดการ สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เดินหน้าพลิกฟื้นศักยภาพไม้ผลเศรษฐกิจของภาคใต้ พัฒนา “ฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพ” ควบคู่กับ “ฐานข้อมูลมังคุดนอกฤดูในจังหวัดนครศรีธรรมราช” ภายใต้การสนับสนุนของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.)
ทีมนักวิจัยนำโดย รศ.ดร.กฤษณะเดช เจริญสุธาสินี, รศ.ดร.มัลลิกา เจริญสุธาสินี และ ผศ.ดร.อุทัย คูหาพงศ์ ได้บูรณาการเทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) เข้ากับการศึกษาวิจัยทางพฤกษศาสตร์ เพื่อวางรากฐานการบริหารจัดการทรัพยากรพันธุกรรมมังคุดอย่างเป็นระบบ
เจาะลึกพื้นที่นำร่อง 4 อำเภอรอบเทือกเขาหลวง
คณะวิจัยได้ลงพื้นที่เก็บรวบรวมข้อมูลอย่างละเอียดใน 4 อำเภอสำคัญของจังหวัดนครศรีธรรมราช ได้แก่ พรหมคีรี, ลานสกา, ท่าศาลา และชะอวด โดยฐานข้อมูล GIS ได้จัดเก็บข้อมูลอย่างครอบคลุม ทั้งพิกัดแปลงปลูก ข้อมูลเกษตรกร ประวัติการเพาะขยายพันธุ์ สถิติผลผลิตและราคาทั้งในและนอกฤดูกาล รวมถึงปัจจัยสิ่งแวดล้อม เช่น ความเป็นกรด-ด่างของดิน และลักษณะทางสัณฐานวิทยาของต้นมังคุด
จากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่ พบความสัมพันธ์ที่น่าสนใจระหว่างลักษณะทางสรีรวิทยาและปริมาณผลผลิตในแต่ละพื้นที่:
อำเภอพรหมคีรี: มีขนาดทรงพุ่มกว้างและสูงที่สุด ส่งผลให้มีผลผลิตเฉลี่ยสูงสุดถึง 1,300 กิโลกรัมต่อไร่
อำเภอลานสกาและท่าศาลา: มีผลผลิตเฉลี่ยอยู่ที่ 850–870 กิโลกรัมต่อไร่
อำเภอชะอวด: มีขนาดทรงพุ่มเฉลี่ยเล็กกว่า และให้ผลผลิตประมาณ 500 กิโลกรัมต่อไร่
ข้อมูลเปรียบเทียบเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า ขนาดทรงพุ่มและสภาพแวดล้อมมีอิทธิพลโดยตรงต่อปริมาณผลผลิต ช่วยให้เกษตรกรสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการวางแผนตัดแต่งกิ่งและบริหารจัดการสวนได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น
กุญแจสำคัญสู่เกษตรแม่นยำและการรับมือสภาพภูมิอากาศ
การพัฒนาฐานข้อมูล Big Data มังคุดในครั้งนี้ ถือเป็นหัวใจสำคัญในการช่วยให้เกษตรกรรับมือกับความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ โดยมีจุดเด่นและประโยชน์ที่สำคัญ ดังนี้:
คลังพันธุกรรมพืช: ใช้คัดเลือกต้นพันธุ์ที่มีคุณลักษณะเด่น ทนแล้ง ทนโรค และให้ผลผลิตสูง
เชื่อมโยงเทคโนโลยีสภาพอากาศ: สามารถต่อยอดกับระบบตรวจวัดสภาพอากาศแบบเรียลไทม์ เพื่อช่วยให้ชาวสวนรับมือกับปรากฏการณ์เอลนีโญได้อย่างทันท่วงที
ฐานข้อมูลเชิงนโยบาย: ภาครัฐและชุมชนสามารถนำไปใช้กำหนดเขตส่งเสริมการเกษตร ตลอดจนพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ได้อย่างยั่งยืนในอนาคต
